Η ηγεσία είναι μια έννοια που συχνά ταυτίζεται με εξουσία, έλεγχο και λήψη αποφάσεων. Ωστόσο, αν τη δούμε μέσα από μια πιο ανθρώπινη ματιά, η ηγεσία αφορά τη σχέση, τη σχέση με τον εαυτό, με τους άλλους και με το περιβάλλον.
Η θεραπεία Gestalt, αν και αναπτύχθηκε ως μια θεραπευτική προσέγγιση, προσφέρει βαθιές και πρακτικές οπτικές για το πώς σχετιζόμαστε με τον εαυτό μας και τους άλλους – άρα και για τον τρόπο που ασκούμε ηγεσία.
Η Ηγεσία ως σχέση και παρουσία
Στη θεραπεία Gestalt, η σχέση είναι κεντρική. Κάθε επαφή που κάνουμε με τον κόσμο συνδιαμορφώνεται από εμάς και τους άλλους. Έτσι, η ηγεσία δεν είναι μια στατική ιδιότητα, αλλά μια ζωντανή δυναμική, που συμβαίνει κάθε φορά που ερχόμαστε σε επαφή με ανθρώπους, καταστάσεις και αποφάσεις.
Η παρουσία, το να είμαστε συνειδητά παρόντες και ανοιχτοί στην εμπειρία της στιγμής, είναι βασικό στοιχείο αυτής της δυναμικής.
Στοιχεία της θεραπείας Gestalt που συνδέονται με την ηγεσία
Επίγνωση
Η ηγεσία απαιτεί επίγνωση: του εαυτού, των άλλων και της κατάστασης. Στη θεραπεία Gestalt, η επίγνωση είναι η βάση για οποιαδήποτε δημιουργική και αυθεντική δράση.
Ένας ηγέτης με ανεπτυγμένη επίγνωση, αντιλαμβάνεται πώς νιώθει ο ίδιος, τι τον κινητοποιεί ή τον περιορίζει. Αναγνωρίζει τις ανάγκες και τις δυναμικές της ομάδας.
Μπορεί να διακρίνει πότε χρειάζεται να προχωρήσει και πότε να περιμένει. Χωρίς επίγνωση, η ηγεσία γίνεται αυτοματοποιημένη, αμυντική ή ελεγκτική.
Επαφή και Όρια
Η επαφή είναι ο τρόπος του να συναντάμε τον άλλον πραγματικά. Για έναν ηγέτη, αυτό σημαίνει να σχετίζεται αυθεντικά με τους συνεργάτες του, να ακούει, να καταλαβαίνει, να συνδιαμορφώνει. Ταυτόχρονα, τα όρια είναι σημαντικά και χρειάζεται να αναρωτηθούμε:
Πότε είμαι ανοιχτός/ή και πότε χρειάζομαι χώρο;
Πώς προστατεύω τον εαυτό μου χωρίς να αποσύρομαι;
Πώς λέω “όχι” με σεβασμό, όταν χρειάζεται;
Η ηγεσία που στηρίζεται στην αληθινή επαφή και στα υγιή όρια είναι ζωντανή, ευέλικτη και ανθρώπινη.
Ευθύνη
Η θεραπεία Gestalt δίνει έμφαση στην προσωπική ευθύνη, να αναγνωρίζουμε ότι εμείς επιλέγουμε τις πράξεις και τις στάσεις μας. Στην ηγεσία, αυτό σημαίνει αναλαμβάνω την ευθύνη των αποφάσεών μου. Αναγνωρίζω πώς η δική μου στάση επηρεάζει τους άλλους. Δεν επιρρίπτω ευθύνες στους άλλους ή στις συνθήκες, αλλά βλέπω πώς συμμετέχω εγώ σε αυτό που συμβαίνει. Η ευθύνη, μέσα από το πρίσμα της Gestalt, δεν είναι βάρος ή ενοχή. Είναι η ικανότητα να ανταποκρίνομαι.
Δημιουργικότητα και ροή
Για την προσέγγιση της Gestalt, η ζωή είναι μια ροή εμπειρίας που συνεχώς αλλάζει. Η ηγεσία χρειάζεται δημιουργικότητα και προσαρμοστικότητα. Ένας ηγέτης με Gestalt οπτική δεν υποστηρίζει άκαμπτες στρατηγικές. Μπορεί να δοκιμάσει, να πειραματιστεί, να δει νέες λύσεις, να προσαρμοστεί στις ανάγκες της στιγμής. Η ικανότητα να παραμένουμε ανοιχτοί στο καινούργιο είναι βασικό στοιχείο μιας ζωντανής ηγεσίας.
Αυθεντικότητα
Προαπαιτούμενο για την σύνδεση στη θεραπεία Gestalt, είναι η αυθεντική παρουσία. Ένας ηγέτης που δεν κρύβεται πίσω από ρόλους ή μάσκες, αλλά σχετίζεται ως άνθρωπος, δημιουργεί εμπιστοσύνη και αληθινές σχέσεις. Η αυθεντικότητα δεν συνεπάγεται την ανεπεξέργαστη και χωρίς όρια επικοινωνία, αλλά την ειλικρίνεια.
Η Ηγεσία ως δημιουργική συνάντηση
Η προσέγγιση Gestalt μας προσφέρει μια αντίληψη της ηγεσίας ως δημιουργική συνάντηση:
• Με τον εαυτό μας: Ποιος είμαι ως ηγέτης; Τι αξίες και ανάγκες κουβαλώ;
• Με τους άλλους: Πώς σχετίζομαι με την ομάδα μου; Πώς δημιουργώ χώρο για να ανθίσουν οι άνθρωποι;
• Με την πραγματικότητα: Πώς ανταποκρίνομαι στα γεγονότα, ακόμα και όταν δεν είναι όπως τα θέλω;
Η ηγεσία, μέσα από την οπτική της Gestalt, γίνεται μια τέχνη της σχέσης και της παρουσίας. Δεν αφορά την τελειότητα, αλλά τη ζωντανή, αληθινή συμμετοχή στη ροή της ζωής.
Μια προσωπική σκέψη
Ίσως τελικά, ο ηγέτης δεν είναι αυτός που ξέρει, αλλά αυτός που τολμά να σχετίζεται, να ακούει, να αισθάνεται, να δέχεται το άγνωστο, να ρισκάρει τη σύνδεση. Μια ενεργή και υπεύθυνη στάση που καλούμαστε να πάρουμε, όχι μόνο μέσα σε οργανισμούς, αλλά και στη ζωή μας.